De transitie naar een klimaatneutralere landbouw plaatst de Belgische boeren voor een grote uitdaging. Toch denkt Jan de Keyser van BNP Paribas Fortis vooral aan oplossingen. ‘Gezonde voeding die geteeld is met aandacht voor duurzaamheid, moet voor iedereen toegankelijk zijn. Niet enkel voor mensen die goed hun boterham verdienen.’
‘We moeten in de eerste plaats voedsel produceren op een manier die in evenwicht is met de omgeving’, zegt Jan de Keyser, directeur Agri & Food bij BNP Paribas Fortis.
Hij is zich bewust van de uitdaging waar de land- en tuinbouwsector voor staat. ‘Het economische model van het verleden, met focus op intensivering en schaalvergroting, heeft fantastisch gewerkt, maar botst stilaan op zijn limieten’, zegt hij. ‘Zaken als CO2-uitstoot, waterverbruik en dierenwelzijn staan steeds hoger op de agenda.’
BNP Paribas Fortis is een van de grootste spelers in de financiering van de agrarische sector. Met zijn Agri & Food-afdeling wil de grootbank Belgische boeren begeleiden in hun transitie naar een klimaatneutralere landbouw.
Het verhaal dat intensieve landbouw niet ecologischer kan, daar ga ik niet in mee.
Jan de Keyser, directeur Agri & Food bij BNP Paribas Fortis
‘De sector is ongelooflijk divers, gaande van fruit- en groenteteelt, tot akkerbouw, sierteelt en diergebonden landbouw’, zegt de Keyser. ‘Wij willen al die verschillende landbouwers samenbrengen, met het oog op kennisoverdracht en waardecreatie. Al blijft het verschaffen van pasklare financiële producten onze corebusiness.’
Hockeystick
Een van de grootste struikelblokken bij de omschakeling is de initiële investeringskost. ‘Landbouwers die overstappen op klimaatneutralere landbouw, zien de eerste jaren vaak een lagere opbrengst’, erkent de Keyser.
‘Dat noemen we het ‘hockeystick-effect’: de winstcurve daalt eerst, voordat ze stijgt. Dat is voor een bank traditioneel moeilijk te financieren, maar wij doen het wél. Omdat we geloven in het langetermijnpotentieel van die aanpak.’
Volgens de Keyser is het cruciaal dat de verschillende stakeholders in de productieketen samenwerken om de doelstellingen rond duurzaamheid te bereiken. Hij pleit daarom voor ‘gesloten ketens’.
‘Vroeger handelden de verschillende schakels in een keten vaak apart van elkaar, zonder precies te weten waar hun producten vandaan kwamen. Maar door kennis en expertise met elkaar te delen, kunnen de betrokkenen elkaar net versterken en motiveren. Van de ‘patat’op het veld tot de frieten op het bord: de link tussen elke schakel moet altijd bewaard blijven.’
de Keyser wijst daarbij op het belang van data. ‘We moeten erover waken dat duurzaamheid geen kwestie van buikgevoel wordt. Het verhaal dat intensieve landbouw niet ecologischer kan, daar ga ik niet in mee. Met concrete cijfers kan je dat ook objectiveren.’
We weten dat landbouwers die overschakelen op klimaatneutralere landbouw de eerste jaren een lagere opbrengst hebben. Dat noemen we het ‘hockeystick-effect’: het rendement daalt eerst, voordat het weer stijgt. Maar wie doorzet, plukt er op lange termijn de vruchten van.
Jan de Keyser, directeur Agri & Food bij BNP Paribas Fortis
Daarin schuilt het belang van die gesloten ketens: de verschillende schakels kunnen vlotter data met elkaar uitwisselen en zo de totale milieu-impact beter in kaart brengen. ‘Ook de consument krijgt via een QR-code op de verpakking toegang tot die cijfers. Zo kan je de hogere prijs ook aan hen verantwoorden.’
Sociale uitdaging
de Keyser erkent dat de transitie niet zonder kosten is, en dat ook de consument zijn steentje zal moeten bijdragen. ‘We moeten transparant zijn over de meerprijs van voeding die geteeld is met aandacht voor duurzaamheid, en de consument informeren over de toegevoegde waarde ervan’, zegt de Keyser. ‘Maar we mogen niet vergeten dat niet iedereen zomaar de financiële ruimte heeft om altijd voor het duurzamere alternatief te kiezen.’
Daarom wijst de Keyser de overheid op haar verantwoordelijkheid. ‘Gezonde voeding die geteeld is met aandacht voor duurzaamheid, moet voor iedereen toegankelijk zijn.’
Toch blijft hij optimistisch. “Ondanks het strikte vergunningsbeleid van de overheid hebben we het voorbije jaar een grotere kredietomloop gerealiseerd dan verwacht. Ook in de toekomst verwachten we dat veel boeren de stap naar duurzaamheid zullen zetten.”
Nog een lichtpuntje: de regering-De Wever heeft de landbouwsector nu ook benoemd tot strategische sector. ‘Het gaat natuurlijk nog altijd over voedselzekerheid, dat is en blijft een primaire behoefte’, aldus de Keyser.